Czy moje dziecko powinno już TO potrafić?

Kiedy powinien usiąść? Moje dziecko nie układa puzzli, czy to normalne? Kiedy powinien zacząć kolorować? Czy to normalne, że moja córka jeszcze nie potrafi rysować szlaczków? W rozmach z rodzicami pytania o normy rozwojowe padają bardzo często. Dziś o tym kiedy i co powinno dziecko.

Słowa „powinno” używam jednak z dużą ostrożnością, bo może splatać figle. Tabelki i wytyczne mogą wywierać na rodzicach niepotrzebną presję. Wiem też, że mają one dobrą moc. Pomagają monitorować rozwój dzieci i wyłapywać ewentualne trudności. Są jednak dużym uproszczeniem i punktem wyjścia dla specjalistów.. Stanie z boku i powtarzanie, że „każde dziecko rozwija się w swoim tempie”  i ignorowanie norm rozwojowych może sprawić, że przeoczymy coś ważnego. Dlatego warto monitorować, nie panikować i konsultować się kiedy coś nas niepokoi.

Kiedy mówimy o rozwoju dzieci myślimy o kilku sferach: ruchowej, językowej, poznawczej, społeczno-emocjonalnej. Bywa często tak, ze kiedy jedna sfera rozwoju przyśpiesza inna spowalnia, albo mamy nawet wrażenie, że obserwujemy regres. Raczej więc nie skupiamy się na jednym punkcie, a patrzymy na dziecko całościowo, obserwując czy rozwój przebiega harmonijnie.

Informacje, która zawarłam poniżej są wielkim uproszczeniem i mogą być wskazówkę do tego co może nam zapalić lampkę alarmową, albo jakie aktywności możemy proponować naszemu dziecku

Normy rozwojowe

6msc
Motoryka duża: unosi się na przedramionach leżąc na brzuchu
Motoryka mała: Potrząsa grzechotką,
Język: patrzy na osobę, która do niego mówi, śmieje się, powtarza sylaby
Funkcje poznawcze: Uderza przedmiotami o siebie, szuka przedmiotów, które spadły
Rozwój społeczno-emocjonalny: uśmiecha się szukając kontaktu, nawiązuje kontakt wzrokowy, preferuje osoby, które zna

9msc
Motoryka duża: Przekręca się, stabilnie siedzi, podejmuje próby raczkowania
Motoryka mała: Łapie przedmioty samymi palcami, bez udziału dłoni, uderza zabawkami o siebie
Język: Reaguje na „nie”, patrzy na nazywane przez dorosłego przedmioty, wielokrotnie powtarza sylaby
Funkcje poznawcze: Szuka schowanych przedmiotów
Rozwój społeczno-emocjonalny: trudność z rozstaniem z opiekunem, odczytuje barwę emocjonalną wypowiedzi, płacze-gaworzy aby uzyskać uwagę

12msc
Motoryka duża: siada, raczkuje, podciąga się do pozycji stojącej, łapie piłkę, którą kulamy
Motoryka mała: Chwyt kciukiem i palcem wskazującym, odwraca kartki książki
Język: Reaguje na swoje imię, rozumie podstawowe polecenia, naśladuje, pokazuje różne gesty: klaskanie, pa-pa, pierwsze słowa
Funkcje poznawcze: odkrywa związki przyczynowo-skutkowe np. naciska guzik żeby coś się zadziało
Rozwój społeczno-emocjonalny: bawi się w akuku, pokazuje przedmioty

18msc
Motoryka duża: samodzielnie chodzi, schodzi i wchodzi ze schodów trzymając się poręczy
Motoryka mała: wkłada klocki do sortera, buduje wieżę z 3 klocków, bazgrze ołówkiem
Język: pokazuje części ciała, wykonuje proste polecenia, potrząsa głową odmawiając
Funkcje poznawcze: naśladuje stosowanie przedmiotów, wie że szczotka służy do czesania, miotła do zamiatania
Rozwój społeczno-emocjonalny: naśladuje rówieśników, buduje wspólne pole uwagi

2lata
Motoryka duża: biega, skacze, kopie, wchodzi po schodach
Motoryka mała: buduje wierzę z 6 klocków, podejmuje próby samodzielnego ubrania się, posługuje się łyżką, dopasowuje brakującą połówkę obrazka, odkręca przykrywki, wskazuje nazywane ilustracje
Język: buduje zdania z dwóch słów, przesyła całusy, przybija piątkę, rozpoznaje znajome melodie
Funkcje poznawcze: bawi się na niby, dobiera ilustracje do przedmiotu
Rozwój społeczno-emocjonalny: pociesza innych, zaczyna interesować się równieśnikami

3lata
Motoryka duża: pedałuje na rowerku trzykołowym, wchodzi po schodach dając nogi naprzemiennie, omija przeszkody podczas biegu, idzie na palcach przez 3 metry
Motoryka mała: Rysuje kółka, kreski pionowe i poziome, używa kubka otwartego, samodzielnie się rozbiera, przelewa wodę z kubka nie rozlewając jej, składa kartkę na pół, nawleka duże koraliki
Język: buduje 3-4 wyrazowe zdania, mowa zrozumiała w 75%
Funkcje poznawcze: zna kolory, liczy do dwóch, układa puzzle 3-4 elementowe, łączy pierwsze kategorie (jedzenie, zwierzęta(
Rozwój społeczno-emocjonalny: łatwo rozstaje się z opiekunem, odgrywa role, mówi o swoich uczuciach, podejmuje zabawy w dom

4lata
Motoryka duża: Podskakuje, idzie do tyłu wzdłuż linii, przynosi wodę w kubku nie rozlewając jej, rzuca piłkę znad głowy
Motoryka mała: Rysuje ludzi składających się z dwóch-czterech elementów, przecina papier na pół, rozwija cukierki, odpina i zapina guziki, lepi kulkę z plasteliny
Język: Opowiada zdarzenia z przeszłości, żartuje, tworzy zdania poprawne gramatycznie,
Funkcje poznawcze: Liczy 4 przedmioty, zna przeciwieństwa, wie że inni mogą mieć odmienne zdanie
Rozwój społeczno-emocjonalny: ma ulubionych przyjaciół, wyraża empatię, odgrywa role, również te nieistniejące jak superbohaterowie, prowadzi dyskusje

5lat
Motoryka duża: łapie piłkę, stoi na jednej nodze przez 10 sekund, przeskakuje przedmioty, huśta się
Motoryka mała: rysuje kwadraty, ludzi składających się z 10 elementów, koloruje nie wyjeżdżając za linię, wycina po lini
Język: Posługuje się czasem przyszłym, mowa jest w pełni zrozumiała
Funkcje poznawcze: zna kolory, potrafi się podpisać, liczy do 10
Rozwój społeczno-emocjonalny: rozmawia o emocjach, kładzie nacisk na zasady

6lat
Motoryka duża: skacze przez linie, skacze naprzemiennie, sprawnie biega, skacze, wspina się, chodzi po linie noga za nogą
Motoryka mała: sprawnie rysuje, wiąże sznurówki, zwija wstążkę w rulon, wycina nożyczkami koło, odwzorowuje szlaczki (falbanki, pętelki)
Język: rozumie i stosuje przyimki (pod, obok, pomiędzy) opowiada o obrazku zgadując co mogło wydarzyć się wcześniej, a co później
Funkcje poznawcze: układa 8 elementowe układanki (cięte prostą linią), wyszukuje różnice na obrazku, układa mozaiki według wzoru,  określa kierunki
Rozwój społeczno-emocjonalny: chce być w centrum zainteresowania, potrzeba współzawodnictwa, wygrywania

Co wpływa na rozwój dziecka?

Łatwiej byłoby opowiedzieć co nie wpływa J To na co mamy największy wpływ to relacja jaką tworzymy z naszym dzieckiem i umożliwianie mu doświadczeń. Dzieci chcą się rozwijać, zdobywać nowe umiejętności, próbować, doświadczać. Naszą rolą jest nie przeszkadzać, a stworzyć ku temu odpowiednie warunki. Nie możemy oczekiwać, że 4 latek będzie potrafił używać nożyczek jeśli dotąd za każdym razem kiedy próbował ich dotknąć wołaliśmy: nie, bo się skaleczysz! Dzieci zdecydowanie lepiej uczą się kiedy są szczęśliwe, kiedy rzeczy, których próbują są dla nich przyjemne. Warto więc zadbać o atmosferę.

Kiedy ktoś pyta mnie: czy mam się martwić, że moje dziecko jeszcze nie potrafi….? Odpowiadam, że na pewno trzeba to sprawdzić! Lepiej usłyszeć od specjalisty, że jest dobrze, niż przegapić coś ważnego.

O rozwoju psychicznym, emocjonalnym i zachowaniach typowych dla danego wieku możecie przeczytać TUTAJ

Na podstawie:
https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/prawidlowyrozwoj/rozwojfizyczny/98430,wiek-wystepowania-kamieni-milowych-we-wczesnej-ocenie-rozwoju-dziecka
Skarbek K., Wrońska I.: Diagnoza i wspomaganie rozwoju psychoruchowego dziecka w wieku przedszkolnym, 2018, Wydawnictwo Bliżej Przedszkola
Sidney M. Baker, Louise Bates Ames  i inni: Rozwój psychiczny dziecka, 2018, Wydawnictwo GWP
Cieszyńska J, Korendo M. Wczesna interwencja terapeutyczna, 2007, Wydawnictwo Edukacyjne Kraków

Obraz Pezibear z Pixabay